ⓘ Bisaya. Ini nga artikulo mahitungod han mga Bisaya nga katawhan ha Pilipinas. Para han mga Bisaya nga katawhan han Borneo, alayon pagkita hiton Bisaya Borneo. A ..

Sibagat

An Sibagat usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han Agusan del Sur ha Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 28.685 ka tawo ha 5.289 nga mga panimalay. It bungto mga 29 ka kilometro an kahirayo tikang ha Syudad han Butuan. An ekonomiya hini nadapig hin duro ha pagpakabuhi nga pag-uma. An ngaran nga Sibagat tikang kuno han pulong nga "bagat" nga nangangahulogan pagtapo o tarapoan. Sumala han mga ginsaysay nga kasaysayan, an salog nga hirani han Sibagat nga tinatawag gihapon nga Salog han Sibagat amo an lugar nga diin an mga nanggugubat nga mga trib ...

Madridejos, Sugbo

An Madridejos usa nga ika-upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Sugbo ha Butnga nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Usa ini han tulo nga mga bungto nga nahimo han isla han Bantayan nga nahamutang ha katundan nga bahin han amihanan nga dapit han probinsya han Sugbo. Ginsasapitan an Madridejos ha salatan han bungto han Bantayan, Sugbo, ngan ha iba nga mga dapit han Dagat Bisaya. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 29.020 ka tawo ha 5.275 nga mga panimalay. Mayda ini kahaluag nga 23.95 ka kwadrado nga kilometro. Makakadtoan an bungto ...

Waray (katawhan)

Iton mga Waray in grupo hin mga Bisaya nga an panguna nga yinaknan in Waray, usa nga yinaknan Austronesiano nga tuminongnong ha mga isla han Samar, Leyte ngan Biliran, nga naghihimo han rehiyon Sinirangan Bisayas han Pilipinas. An mga Waray in naukoy ha bug-os nga isla ngan Samar ngan gintatawag hira nga mga Samareño samtang an mga naukoy ha Leyte in gintatawag nga mga Leyteño. Ha isla han Leyte, an mga Waray in nangungukoy ha norte nga dapit han isla. An kabugkiran ha kabutngaan han isla an nagbubulag han mga Waray ngan han mga Nagsisinibuwano ha salatan. Ha isla han Biliran naman, an mga ...

Calaca, Batangas

An Calaca usa nga syahan nga clase nga bungto ha lalawigan han Batangas, Pilipinas. Sumala han census han tuig 2000, mayda ini populasyon nga 58.489 ka tawo ha 11.306 nga mga panimalay.

Visayan creation myth

An "Visayan Creation Myth" kay istorya han mitolohiya han mga Bisaya kun papan-o nagtikang an kalibutan. An katikangan na panahon, waray pa sinisiring na tuna, adlaw, bulan, ngan mga bituon. Hadto na mga panahon, puros la katubigan an aanhi ha kalibutan. Ini nga mga katubigan kay ginhaharian han usa na diyos nga nagngangaran na Maguayan, ngan an kalangitan kay ginhaharian liwat han usa nga diyos nga nagngangaran na Kaptan. Hi Maguayan kay may usa na anak na babaye nga hi Lidagat, amo ini hiya an kadagatan. Hi Kaptan, mayda liwat anak nga lalaki na hi Lihangin, ngan amo liwat ini hiya an ka ...

Mycalesis

Mycalesis procora Mycalesis evarida Mycalesis horishana Mycalesis ophthalmicus Mycalesis leucinoe Mycalesis mindorana Mycalesis eminens Mycalesis miranda Mycalesis pernotata Mycalesis borneensis Mycalesis messene Mycalesis kamitugensis Mycalesis flagrans Mycalesis malsara Mycalesis igilia Mycalesis lamani Mycalesis niasana Mycalesis anynana Mycalesis ita Mycalesis onatas Mycalesis una Mycalesis adolphei Mycalesis ribbei Mycalesis asophis Mycalesis besina Mycalesis exheredata Mycalesis albofasciata Mycalesis maforica Mycalesis erysichton Mycalesis patiana Mycalesis xeneas Mycalesis mucia My ...

                                     

ⓘ Bisaya

Ini nga artikulo mahitungod han mga Bisaya nga katawhan ha Pilipinas. Para han mga Bisaya nga katawhan han Borneo, alayon pagkita hiton Bisaya Borneo.

An mga Bisaya usa nga grupo hin mga katawhan tikang ha Pilipinas. An kadam-an ha ira nangungukoy ha Kabisay-an ngan amihanan-sidlangan o dumagsaon nga Mindanao pero mayda liwat mga iba nga namalhin ha iba nga mga dapit ha Pilipinas. Damo nga mga katawhan ha Pilipinas mga Bisaya an katulinan ngan yinaknan. An gidagkoi hini nga mga katawhan amo an mga nayakan hin Sinugboanon, Hiligaynon ngan Winaray. Ini nga mga yinaknan mga ginklasipika nga mga Austronesyano, bisan kon diri magkakaintindihan ini nga mga yinaknan ha tagsa usa. Labaw hin 40% hin mga Pilipino mayda Bisaya nga katulinan.

It mga Bisaya nagtatawag hit ira kalugaringon nga Bisaya pinaagi ha yinaknan o katulinan. Pananglitan, in Sugboanon nga mayda Intsek o Espanyol nga katulinan matawag ha iya kalugaringon nga Bisaya tungod kay an iya yinaknan nga Binisaya nga Sinugboanon, usa nga Binisaya nga yinaknan. Mayda liwat iba nga Bisaya it ira pagkita hit ira kalugaringon tungod hin katulinan; usa nga taga-Manila pananglitan matawag hit iya kalugaringon nga Bisaya bisan kon diri maaram magbinisaya kay tungod it iya katulinan Bisaya. Iton katulinan usa gihapon nga paagi nga nakasiring nga damo an mga Binisaya nga yinaknan. Tikang hini nga paglantaw, usa diri Bisaya tungod kay nakayakan hiya hin Binisya kundi Binisaya it iya yinaknan kay Bisaya hiya. Amo nga damo nga mga katawhan puyde makatawag hit ira yinaknan nga Binisaya kay hira ngatanan Bisaya.

                                     

1. Binisaya

It mga Bisaya natawag hit ira mga tagsatagsa nga mga yinaknan nga Binisaya. Iton pulong nga "Binisaya" nangangahulogan nga "paagi han Bisaya" ngan ginagamit gihapon ini hin Bisaya nga paagi hin pagluto ngan panambal diri la ha yinaknan. Iton kalipong hiton kagamit ngan kahulogan han mga pulong nga "Bisaya" ngan "Binisaya" tungod han kakulangan han Iningles ngan Tinag-alog nga mga yinaknan nga amo la an mga yinaknan nga mayda opisyal nga status ha nasod. Ha Iningles iton mga pulong nga "Bisaya" ngan "Binisaya" ginhuhubad hin parehas ha Iningles nga "Visayan" ngan ha Tinag-alog nga "Bisaya".

Ini nga lista ha ubos naglilista han mga Pilipinhon nga mga yinaknan nga tinatawag nga Bisayan o Binisaya han Summer Institute of Linguistics. Bisan man kon ngatanan hini lakip han amo la gihaon nga pamilya hin yinaknan nga Binisaya, diri ngatanan nga mga nagamit hini natawag hit ira kalugaringon nga Bisaya. Iton mga Tausug pananglitan, nagamit la han ngaran nga "Bisaya" pagtawag hin mga Kristyano nga mga Bisaya.

                                     

2. Kabisay-an

Ha mga Binisaya, iton Kabisay-an nahahanungod han mga Bisaya nga katawhan ngan han mga katunaan o lugar nga ira gintatag-iyahan o gin-uukyan. Pero an kahubad ha Iningles nga "Visayas" gingagamit la ha pagtawag han mga lugar. Tikang hin geopolitikal nga paglantaw, an rehiyon han Kabisay-an amo an mga nasunod nga mga kapuropod-an: Panay, Romblon, Guimaras, Negros, Sugbo Cebu, Bohol, Siquijor, Leyte, Biliran ngan Samar.