ⓘ Tacloban. An Syudad han Tacloban usa nga Highly Urbanized City han Sinirangan Bisayas paagi han Presidential Proclamation No. 1637. Gawas na ini nga syudad han ..

UP KAISSA

An UP KAISSA in usa nga ekslosibo nga heograpikal nga organisasyon han mga istudyante han Unibersidad han Pilipinas ha Kabisayaan Kolehiyo han Tacloban nga tumikang ha probinsya han Sinirangan Samar.

Dulok

Iton storm surge o dulok in tigda nga pagtubo han tubig nga naiigo han mga lugar harani ha baybayon. Iton storm surge in agsob nahihitabo tungod han bagyo.

San Pedro Bay (Pilipinas)

San Pedro Bay usa nga dagat ha Pilipinas, ha amihanan-katundan nga dapit han Gulfo han Leyte, may-ada mga 15km sinirangan-katundan ngan 20km amihanan-salatan. Ginsusumpayan ini han Estrecho han San Juanico pakadto ha Carigara Bay han Dagat Samar. An gidadakoi nga syudad nga aada ha baybayon han dagat amo an Tacloban.

Clint gonzales

Hi Kim Clinton Gonzales, mas kilala ha ngaran na Clint Gonzales, kay usa nga lokal na artistiko han Tacloban City, an lugar kun ngain hiya igin-anak ngan dinako. Iginkikilala hiya han iya mga pintura nga nagngangaran na" Noypi”," Sidlit han Adlaw Paglaom ha Butnga han Trahedya” ngan" A Brighter Tomorrow”. Nagamit hiya hin alias nga" Tonax” ha iya T-shirt clothing nga prints. Miyembro hiya hit Kasikasi Art Association Inc. ngan KOLORBANWA – Kolor han Biswal Arti nga Waraynon. Labot la han pagpintar, usa gihapon hi Clint nga musikero nga nagpapatugtug hin gitara upod han iya mga ka-banda nga ...

Hilongos

An Hilongos usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han Leyte ha Sinirangan nga Kabisay-an nga rehiyon han Kabisay-an ha Pilipinas. Sumala han 2000 census, mayda ini populasyon nga 51.462 ka tawo ha 10.763 nga panimalay.

Bagyo Yolanda

An Bagyo Yolanda usa nga bagyo nga inmagi ha Kabisay-an ngan butnga nga dapit han Pilipinas han Nobyembre 2013. Usa ini han gimakusogi nga mga bagyo nga naitala ha kalibutan.

Humatol

Macey, Richard January 1, 2005. "The Big Bang that Triggered A Tragedy," The Sydney Morning Herald, p 11 - quoting Dr Mark Leonard, seismologist at Geoscience Australia. Philippines warned to prepare for Japans tsunami, Noypi.ph Tsunami Terminology Archived 2011-02-25 at the Wayback Machine. at NOAA Interactive Map of Historical Tsunamis from NOAAs National Geophysical Data Center IOC Tsunami Glossary by the Intergovernmental Oceanographic Commission IOC at the International Tsunami Information Centre ITIC of UNESCO Tappin, D; 2001. Local tsunamis. Geoscientist. 11–8, 4–7. Girl, 10, used g ...

Mga Tinuohan han mga Waraynon

MGA TINUOHAN HAN MGA WARAYNON I. TINUOHAN MAHITUNGOD HIN PATAY 1.1 Kun may patay diri puydi an pagkaon hin dagmay na utan kay magdudulay dulay / magpipiling piling ka. 1.2 Kun an patay ig lulubong na, kinahanglan na magbuong hin bas okay para may unong / mautod. Kay kun diri magbuong bangin magsunod sunod it mamatay ha iyo pamilya. 1.3 Katapos han lubong kinahanglan na maghunaw an mga nakilubong ha tubig na haruan hin magkadurudilain na mga tanum, kay basi mahugasan it ira mahugaw na kamut. 1.4 Pagkatapos daraw han patay kinahanglan na magliwan dayun, labis na kun may masakit kay para diri ...

                                     

ⓘ Tacloban

An Syudad han Tacloban usa nga Highly Urbanized City han Sinirangan Bisayas paagi han Presidential Proclamation No. 1637. Gawas na ini nga syudad han jurisdiksyon han probinsya han Leyte. Han amihanan han syudad an bungto han Babatngon, ha salatan o habagatan an bungto han Palo. Ha katundan han syudad mabibilngan an bungto han Alangalang. An Tacloban nahamutangan ha Baybayon han Kankabatok ngan Baybayon han Panalaron ha Estrecho han San Juanico o San Juanico Strait. Ha sidlangan han syudad, tabok han Estrecho de San Juanico, mabibilngan an isla o puro han Samar. Iton mga bungto han Samar nga tabok han Tacloban, amo an Basay ngan Santa Rita.

Ini in mayda 360 milya 580 km kaharayo tikang ha Manila. Sumala han 2015 nga senso, mayda ini populasyon nga 242.089 ngan ini an mayda gidadamoi nga tawo nga syudad ha Sinirangan Bisayas. Han 2016 nga piniliay, mayda ini 124.777 nga rehistrado nga botante.

Ini liwat an sentro panrehiyon han Sinirangan Bisayas, tungod nga ini an panguna ha ganghaan han mga idro ha rehiyon. An Tacloban nagin ulohan han Pilipinas kadali, tikang han 20 Oktubre 1944 tubtob 27 Pebrero 1945.

Han ika-8 han Nobyembre 2013, naruba ini nga syudad han paglasurbo han Bagyo Yolanda, nga nahitabo liwat ha kapareho nga destroso ngan pagkawara han kinabuhi hadin 1897 ngan 1912.

Han ika-17 han Enero 2015, hi Papa Francisco ginbisita an Tacloban upod han iya lista han mga lugar nga bibisitahon. Nagkamay-ada misa ha San Jose Airport.

                                     

1. Gobyerno

Pamunuan han Lalawigan

An Tacloban yana usa na nga Highly Urbanized City HUC hadtong Disyembre 18, 2008 pinaagi han referendum. Ini nga syudad it bungto han Probinsiya han Leyte. Tacloban an pirmiro nga HUC ha rehiyon otso Eastern Visayasngan ika-34 ha bug-os na Pilipinas.

Pamunuan han Siyudad

An balay han Siyudad nakatindog dida ha Kanhuraw Hill. Tungod hini danay tawagon nga Kanhuraw ang pamunuan han Siyudad han Tacloban

Mga Baranggay

An Tacloban mayda usa ka gatos katloan kag walo 138 nga baranggay.

                                     

2. Kasaysayan

Ha pagtikang, an ngaran han lugar nga kabahin han Tacloban ginngaranan nga Kankabatok ha lain nga kasurat: Cancabato, Kankabato. Hi Kabatok o Kabato kuno amo an syahan nga nag-ukoy ha lugar. An mga sinmunod nga kinmada ngan nag-ukoy hira Gumoda, Huraw ngan iba pa.

Mayda lain nga teoriya hi Dr. Rolando Borrinaga mahitungod han ngaran nga Kabatok. Siring niya, nga an Tacloban, amo an resulta tikang han pag-usa hin duduha nga mga baranggay, an baranggay Kankabatok nga ha pagtikang dida hiton Baranggay San Fernando yana ngan an baranggay Kanhuraw an baranggay nga diin nahimutang an City Hall. Ha Binisaya nga Winaray, iton "kabatok" o kapatok nangangahulogan nga kaaway, amo nga an literal nga kahulogan han "Kankabatok" "an gintatag-iyahan han kaaway". Siring ni Dr. Borinaga, an baranggay Kanhuraw, kabahin han ginhadi-an ni Kandaya nga naglalakip hin mga bahin ha Leyte ngan Samar. An mga baranggay nga kaaway han Kanhuraw ngan Kandaya amo an Kankabatok. Dugang pa ni Dr. Borrinaga, amo kuno ini an rason nga mayda mga hagrani nga baranggay nga baga sugad liwat it ngaran sugad han Campetic o Kan Pitik nga nangangahulogan gintatag-iyahan ni Pitik ngan Candahug o Kan Dahog nga karugsidngon gintatag-iyahan ni Dahog).

Subay hini nga mga ngaran, mayda mga nasiring nga makikit-an pamahungpahong han katilingban diin ini nga mga lugar hikakagian. Sugad han pulong nga "pitik," pananglitan. Ini nga pulong nangangahulogan nga "latik". Ha konteksto han pag-awayan,aton nakikita an opensiba nga personalidad ni Pitik. Sugad gihapon ini hi Dahug. An pulong nga "dahog" nangangahulogan hin "pagpaol-ol,o sobra pa." Nahimamaol-ol an hin-o man nga magtatalapas han nasabi nga dapit--Candahug, kun sugad.An istorya han ngaran nga "Kankabatok" in pwede kitaon hin sugad nga paglantaw.

An Kankabatok nagtikang komo usa nga barrio han Basay, Samar. Nahibulag ini nga nahimo nga lain nga bungto.

An ngaran nga Tacloban nakuha daw tikang hin usa nga pamaagi hin pangisda o panagat nga masurong han una dida hini nga bungto nga tinatawag panaklob. An ngaran nga Tacloban nangangahulogan nga diin nananaklob.

Han pag-abot han mga Americano, an Tacloban amo an gingamit nga base of operations han mga Americano han ira mga opensiba-militar ha Samar dida han Panahon han Gyera nga Pilipinhon-Americano. An Camp Bumpus nga yana dida nahimutang an Leyte Park Hotel amo an campo militar han mga Americano. Ginkuha an ngaran han campo tikang hin sundalo nga hi Bumpus nga usa han namatay dida han Nahinabo ha Balangiga o Balangiga Incident.

Ha panahon han Ika-Duha nga Pankalibutan nga Gyera, an Tacloban amo an naging kapital han Commonwealth han Pilipinas ha pagbalik han mga fuerza Pilipinhon ug Americano tikang 1944 hangtod 1945 nga nahibalik an kapital ha Manila.

Ha 12 han Hunyo 1953, an Tacloban nahimo nga syudad katapos han pagpirma ni Presidente Elpidio Quirino han balaod nga nagbalhin han Tacloban tikang hin bungto ngadto hin syudad. An syahan nga alkalde han syudad hi Ildefonso Cinco.

                                     

3. Ekonomiya

Ha ekonomiya, iton Tacloban usa han mga pinakamalaksi nga natubo nga mga syudad ha Pilipinas. Dinhi nahamutangan an gidako-i nga luparan han rehiyon ngan mayda nahasalipdan nga duruungan o puerto hin mga barko. An produkto nga dako ha pag-export amo an lugit o kopra. Nagtukod an gobyerno hin zona ekonomika economic zone, an Eastern Visayas Regional Growth Center EVRGC agod makuha an kadam-an hin mga katpong ug edukado nga mga trabahante. Iton mga investor ha EVRGC gintataga-an hin mga tax exemption ug incentive, ug iba pa nga mga pribilehiyo, tikang han mga gobyerno nasyonal ug lokal.

An usa liwat nga naka-upay hini para hiton mga investor amo an paggamit hin elektrika koryente han syudad tikang han dako nga Tongonan Geothermal Power Plant, nga damo iton nakukuha nga koryente nga diri gud duro naapektohan han mga presyo han lana ha kalibutan. Damo gihapon iton katigayunan hin tubig water resources. An Tacloban amo liwat an ganghaan ngadto han Leyte Industrial Development Estate ha Isabel, nga didto nahimutangan an Philippine Phosphate Fertilizer Plant, an gidako-i nga factory hin fertilizer ha Asia, ug an Philippine Associated Smelter and Refining Company, an gidako-i nga copper procesing plant ngan nasod.



                                     

4. Pag-aram/Edukasyon

Dida hit syudad nahamutangan in mga dagko nga mga institusyon hin pag-aram educational institution nga ginpapaluyo han gobyerno sugad hiton University of the Philippines Tacloban, an Leyte Normal University, an Eastern Visayas State University nga han una amo an Leyte Institute of Technology, ug an Leyte National High School nga gin-agnayan nga Leyte High. An National Maritime Polytechnic, kilalado komo usa han mga nangunguna ha teknolohiya nga mga iskwehan nga maritime ha Asia adto liwat ha Tacloban, nahamutangan ha Baranggay Cabalawan, sapit la hiton Tulay San Juanico. Harani liwat an UP School of Health Sciences nga nahamutangan ha Palo, Leyte. Ha mga pribado nga iskwelahan nga adto o harani ha Tacloban, lakip hini an RTR Foundation an gidako-i nga medical school han rehiyon, an Asian Development College, an Holy Infant College, an Leyte Colleges, an Saint Paul School of Professional Studies, an AMA Computer College, STI, an St. Scholasticas College, an Alpha-Omega Learning Center, an Leyte Progressive High School, an Sacred Heart College, ug an UCFLP Pre-elementary School.

                                     

4.1. Pag-aram/Edukasyon Laboratory School

  • Leyte Normal University
  • Eastern Visayas State University
                                     

5. Hospital

  • Mother of Mercy Hospital
  • Bethany Hospital
  • RTR Medical Foundation
  • Divine Word Hospital
  • Tacloban City Hospital
  • EVRMC Eastern Visayas Regional Medical Center
  • Tacloban Doctors Medical Center

Amo ini an mga hospital ha Tacloban.

MGA KLINIKA NGAN HEALTH CENTERS

  • Diit Health/Birthing Center
  • Sagkahan Health/ Birthing Center
  • San Jose Health/Birthing Center
  • City Health Office Kanhuraw Hill


                                     

6. Turismo

An Tulay San Juanico, amo an gihalaba-i nga tulay ha Pilipinas ngan nadugtong ini hiton Tacloban ngadto hit ika-tulo nga gidako-i nga isla han Pilipinas, an isla han Samar. An Tulay San Juanico 2.1 ka kilometero, nahamutangan ha Baranggay Cabalawan ug usa han mga dagko nga kiritaon han mga turista dinhi nga syudad. Ha syudad gihapon nahimutangan an Price Mansion ug an Redoña Residence nga amo an mga gin-ukyan nira General Douglas MacArthur ug Presidente Sergio Osmeña han pagbalik han mga Americano ha Pilipinas dida han Ika-Duha nga Gyera Pangkalibotan. Iba nga mga kiritaon nga hagrani amo an Katedral han Palo nahamutangan ini Palo, Leyte mga 11 ka kilometros tikang ha Tacloban; an mansyon ni Imelda Marcos nga baga hin sugad han Versailles; an MacArthur National Park nahamutangan ini ha Baranggay Candahug ha Palo, Leyte mga 6-7 ka kilometros tikang ha Tacloban, mga World War II nga site ug memorial, ngan mga pipira nga mga baybayon o beaches nga napalibot hit syudad ug mga hagrani nga mga bungto.



                                     

7. Mga Medya

  • DYHF 1035 kHz Audiovisial Communicators, Inc.
  • DYDW-AM 531 kHz
  • DYBR-AM 711 kHz East Visayan Brodcasting Corporation
  • DYGO-AM 639 kHz Audiovisual Communicators, Inc.
  • DYCS 1242 kHz Mareco Broadcasting Network
  • DYCO Dati DYXW-AM 1413 kHz Audiovisual Communicators, Inc.
  • DYMA-AM 954 kHz ABS-CBN Corporation
  • DYMP 1566 kHz Audiovisual Communicators, Inc.
  • DYVL 819 kHz Pacific Broadcasting System
  • DYTA 99.9 MHz Audiovisual Communicators, Inc.
  • D___-FM 106.3 Monster Radio Audiovisual Communicators Inc.
                                     

8. Mga Sumpay ha Gawas

  • Opisyal nga Websayt han Tacloban
  • Philippine Standard Geographic Code
  • Websayt mahitungod hit Tacloban
  • Taclobanoids.org nga Forum Archived 2016-03-15 at the Wayback Machine.
  • ELGU nga websayt han Tacloban Archived 2005-04-25 at the Wayback Machine.
  • 2000 Philippine Census Information
  • Taclobanon han Southern California
                                     

Daralwa

Iton flash flood o daralwa in usa nga malaksi hin duro nga pagbaha han hagmubo nga lugar, agsob waray anay pahibaro. Ini in puyde mahitabo tungod han makusog nga pagbunok hin uran o tikang han natunaw nga yelo o nyebe. Iton flash flood in puyde gihapon mahitabo kahuman han pagkaruba hin dam.

                                     

Pasalubong

An pasalubong amo an gindadara nga regalo, an nahatag tikang pala ha iba nga lugar. Ugsob ito ighatag ha kapamilya, paryente ngan mga kasangkayan. An pagdadara hin pasalubong, amo an usa nga pamaaagi para magpasabot nga ginhihinumduman hira han nahatag, han panahon nga harayo hiya.